Oudere Alphenaren zal de naam Handelsraad nog vertrouwd in de oren klinken. Het grote complex met de loodsen en de enorme pijp stond in de Hoorn, schuin tegenover Avifauna, op de plek waar nu Goedhart en Intermat zijn gevestigd. Het in 1922 opgerichte bedrijf hield zich vooral bezig met de productie van en de handel in veevoer en kunstmest. De onderneming startte onder de naam ‘De Handelsraad’. Door fusies veranderde de naam later in ‘De Centrale Coöperatie van de LTB, v.h. De Handelsraad’, de ‘N.V. In- en Verkoopkantoor van de LTB’ en in 1989 in Cavo Latuco. Per 1 januari 2002 ging het bedrijf verder als ‘Agrifirm’. Tegenwoordig opereert de coöperatie onder de naam Royal Agrifirm Group en is gevestigd in Apeldoorn.

De Handelsraad in Alphen was een van de achttien dochterondernemingen, waarin 17.750 Nederlandse boeren en tuinders hun krachten hadden gebundeld. Het ging hierbij om de handel in diervoeders, zaaizaden, meststoffen en gewasbeschermingsmiddelen met een totale jaaromzet van twee miljoen euro. Het hoofdkantoor bevond en bevindt zich nog steeds in Apeldoorn.

Terugblik

Maar nu terug naar het verleden, naar het Handelsraad-complex aan de Hoorn. De heer Reint J. Pijpers was de bedrijfsleider/fabrieksbaas. Hij woonde vanaf 1942 met zijn gezin bij de zaak. Het woonhuis vormde één geheel met de achterliggende fabrieksruimte. De ligging aan de Rijnzijde van de doorgaande weg Leiden-Alphen was vanzelfsprekend erg gunstig voor het bedrijf. De boten van Carsjens en Wesseling kwamen langs liggen en losten het graan en de kunstmest. Na de verwerking en de verpakking in balen ging het materiaal per vrachtauto naar de klanten toe. Hetzelfde gold voor het tot meel gemalen graan.

De meel- en kunstmestzakken kwamen na gebruik weer terug en moesten dan worden schoongemaakt. Zakkenwassers en zakkenstoppers werden de mensen genoemd die met dat werk waren belast. Wat de meelzakken betreft, betekende dat schoon schudden en de gaten repareren met een grote Singer naaimachine. De kunstmestzakken moesten worden gewassen. Dat gebeurde in de Rijn. Na afloop zag het water geel van de opgeloste kunstmest. De natte zakken moesten vervolgens naar de overkant van de weg worden gebracht waar ze over een staaldraad werden gehangen om te drogen.

Herinneringen van twee werknemers

Henk Boet trad in dienst bij de Handelsraad toen hij veertien jaar oud was. Hij werkte er als vrachtwagenchauffeur. Die baan hield in die tijd ook veel sjouwwerk in en van een achturige werkdag was geen sprake. Om zeven uur beginnen en om half zes klaar … en als het nodig was, begon je ook wel vroeger of werd de auto ’s avonds alvast geladen. Als retourvracht kwamen er uit de Zaanstreek bijv. cacaodoppen en havermout afvalmeel mee, terwijl uit Brabant pulp werd meegenomen. Nadat Henk als gevolg van dat zware sjouwwerk op 48-jarige leeftijd ernstige rugklachten kreeg, trad hij in dienst bij de gemeente als chauffeur van een veegwagen.

Bart Pijnacker begon bij de Handelsraad een week voor zijn veertiende verjaardag. Zijn eerste werkzaamheden bestonden uit het rapen/inpakken van lijn- en maïskoeken in kisten van 25 kg en het wassen van zakken. Na enkele jaren werd hij vrachtwagenchauffeur en doorkruiste hij gedurende 36 jaar midden-Holland. Zakken van 50 kg veevoer moesten bij de klant gelost worden en naar de stalzolder gebracht. De zakken met kunstmest hadden een gewicht van 100 kg en dat op je schouder/rug! Later werd Bart expeditie-planner en zorgde hij ervoor dat de LTB overging van zakgoed (het meel in zakken op de schouders) naar bulkgoed (vervoer per tankwagen).

Veel herinneringen halen Henk en Bart ook op aan de auto’s waarmee ze de weg op gingen en aan de enorme Ruston machine die in de fabriek stampend zijn werk deed: een apparaat met een vliegwiel van wel zes ton. Deze machine zorgde voor de aandrijving van alle apparaten waaronder de molens, die het graan tot veevoer maalden.

Hoorn 100 – 108

Op 8 maart 1922 vroeg De N.V. Handelsraad van de Land- en Tuinbouwbond te Amsterdam een vergunning aan voor ‘de verbouwing van een maalderij’ met als adres Hoorn 100. Op 20 juni van dat jaar werd een vergunning gevraagd voor ‘de oprichting van een malerij van granen en lijnkoeken’. De Handelsraad was eigenaar geworden van de in een openbare verkoping van 30 augustus 1921 aangeboden ‘olieslagerij der firma Dros & Hoogeveen te Alphen a.d. Rijn…zeer gunstig gelegen in de Hoorn tussen den straatweg en den Rijn, tot velerlei doeleinden geschikt’…

In de jaren daarna was er sprake van veel uitbreidingen: in 1924 de bouw van een pakhuis, in 1928 de bouw van een transformatorgebouw en een houten schuurtje, in 1938 uitbreiding van graanmaalderij + veekoekenfabriek, in 1939 het plaatsen van een hamermolen; steeds aangevraagd door N.V. LTB malerij. In 1944 was er sprake van een verbouwing van de opslagplaats, in 1946 en 1947 van de bouw van een loods voor kunstmest en een opslagruimte en tenslotte in 1950 van een verandering van het kantoor. Het adres bij de start was Hoorn nr. 100, door de uitbreidingen werd het nummer 100-104, later zelfs 100-108.

Vanaf het begin was Joh. C. Vink vertegenwoordiger van het bedrijf. In Bodegraven werd in 1928 door de landbouwvereniging ‘Samenwerking’ bij inschrijving 120 ton kunstmest voor grasland aanbesteed. De levering werd gegund aan Joh. C. Vink, voor rekening van de Handelsraad te Alphen aan den Rijn. Een markante persoonlijkheid waar menig oud-personeelslid warme herinneringen aan bewaarde.

IN 1959 werd de fabriek verplaatst naar de Hoogewaard in Koudekerk en de familie Pijpers verhuisde ‘mee’. In die jaren had directeur A.A.J. Drift de leiding over het bedrijf.

Een deel van de panden van de Handelsraad in de Hoorn is in 1973/74 gesloopt, de laatste panden gingen – na door diverse zaken te zijn (her)gebruikt – in 1977 tegen de vlakte.

Bron: De Viersprong 113, pag. 93, november 2012. In dit nummer staat een uitgebreider artikel over de Handelsraad en het interview met Henk en Bart. Losse uitgaven zijn nog steeds te koop via de Erfgoedwinkel van de HVA, Van Boetzelaerstraat 48.

TIP: Kijk ook eens naar het interview met Jos Pijpers, zoon van de heer Reint J. Pijpers over de Handelsraad-LTB: Handelsraad LTB