Uit de bibliotheek van de HVA (8)

door Berry Dongelmans

In de bibliotheek van de Historische Vereniging bevinden zich allerhande publicaties en documenten die je nergens anders kunt vinden, alleen daar. Het betreft in veel gevallen boekjes over lokale gebeurtenissen, jubilea, festiviteiten et cetera, die dankzij onze voorgangers bewaard zijn gebleven. Ze bieden een schat aan informatie over allerlei facetten van de rijke geschiedenis van Alphen en het is de moeite waard om ze onder de aandacht te brengen. De publicaties staan in de studiezaal en welke er zijn, kan men vinden via https://www.hvalphen.nl/studiezaal/

Deze keer staat no. 444 centraal: een speciale aflevering van het clubblad Hoog van de Toren, verschenen ter gelegenheid van de viering van het vijftigjarig bestaan in 1985 van de Alphense Schaakclub (A.S.C.). De vereniging, die nog steeds bestaat, kent een bewogen geschiedenis die voor een deel is terug te vinden in dit jubileumnummer. Dat de A.S.C. in 1935 van start is gegaan hangt samen het de overwinning die de bekende dr. Max Euwe (1901-1981) in dat jaar boekte op Russische schaker Aleksandr Aljechin en daardoor wereldkampioen werd. Het heeft vrij lang geduurd voordat Alphen een eigen schaakclub kreeg. In omringende plaatsen als Bodegraven, Zwammerdam, Boskoop en Nieuwveen schaakte men al geruime tijd in clubverband. Een oproep in De Rijnbode van 1 en 6 november 1935 heeft uiteindelijk geleid tot de oprichting van de Alphense Schaakclub. De oproep is in eerste instantie tot ‘heren’ gericht, maar in later jaren waren ook vrouwen welkom. Met name kort na de Tweede Wereldoorlog was er toevloed van jeugdige schakers.

Lid van verdienste J.G. Kardol, geboren in 1905, schaakte al vanaf zijn veertiende. Volgens hem heeft Euwe van schaken een volkssport gemaakt. Daarvoor waren het toch vooral de ‘hoge lieden’, zoals de dominee, notaris, dokter en de pastoor die het schaken machtig waren. De schaakverenigingen schoten na Euwes glorieuze overwinning als paddenstoelen uit de grond. Anno 1985 herinnert Kardol zich – hij is dat jaar ook vijftig jaar getrouwd – dat hij toen hij in 1946 in Alphen kwam wonen, gelijk lid van A.S.C. is geworden. Bij hun trouwen had hij tegen zijn vrouw gezegd: ‘We zijn getrouwd, maar de donderdagavond is van mij.’

De Rijnbode van 1 en 6 november 1935

Een eigen verenigingsgebouw heeft de club nooit gekend. Men is begonnen in een zaaltje in De Vergulde Wagen. Daarna heeft men in zo’n acht verschillende locaties gespeeld: ‘De eerste tijd was dat in het gebouw Concordia, later in het IJsclubgebouw, tijdelijk het gebouw Aarkade, daarna o.a. in “Toor” en “Centraal”. Als laatste clubgebouw noteren we de Opstandingskerk in de Prinses Marijkestraat. Een prima locatie met goede faciliteiten en enthousiaste medewerk(st)ers.’

Inmiddels kent de Alphense Schaakclub een rijke geschiedenis van ruim negentig jaar.

Overigens: wie zich verder wil verdiepen in de geschiedenis van de Alphense Schaakclub kan terecht in het gemeentearchief van Alphen. Daar bevindt zich onder archiefnummer 110.2.103 een hele meter documenten, met correspondentie, jaarverslagen, ledenlijsten, notulen van bestuursvergaderingen et cetera over de periode 1942-2018. Een prachtige bron voor een stukje Alphens verenigingsleven.