Uit de bibliotheek van de HVA (6)

door Berry Dongelmans

Catalogus van de R.K. Leesbibliotheek St. Bonifacius

In de bibliotheek van de Historische Vereniging bevinden zich allerhande publicaties en documenten die je nergens anders kunt vinden, alleen daar. Het betreft in veel gevallen boekjes over lokale gebeurtenissen, jubilea, festiviteiten et cetera, die dankzij onze voorgangers bewaard zijn gebleven. Ze bieden een schat aan informatie over allerlei facetten van de rijke geschiedenis van Alphen en het is de moeite waard om ze onder de aandacht te brengen. De publicaties staan in de studiezaal en welke er zijn, kan men vinden via https://www.hvalphen.nl/studiezaal/

Deze keer staat no. 1111 centraal: een catalogus van de R.K. Leesbibliotheek St. Bonifacius. Over de achtergrond van deze parochiebibliotheek schrijft De Leidsche Courant van 30 november 1931: ‘Deze dateert uit het jaar 1880 toen in café Groeneveld, nabij Gouwsluis, onder beheer van Nol Kouwets de bibliotheek geopend werd. Daarna werd deze verplaatst in een perceel naast van Hofwegen om daarna weer te worden overgebracht naar de St. Josephzaal en thans vaste voeten te hebben gekregen in het Patronaat’, te weten het nog steeds bestaan Pancratiusgebouw, vlak bij de kerk.

De catalogus dateert uit 1946 en ademt nog helemaal de sfeer van de verzuiling, in dit geval van de katholieke zuil. De opgenomen titels zijn allemaal gekeurd door de censor en alle boeken zijn voorzien van een code. Die geeft precies aan voor welke doelgroep en leeftijd elk boek bestemd is. De dienstdoende bibliothecaris moest er streng op toezien dat de uitlening conform de aangegeven codes geschiedde om te voorkomen dat verkeerde lectuur in handen van ‘ongevormde’ of te jeugdige lezers kwam. Het reglement schreef ook voor: ‘Onderling ruilen of doorgeven van boeken, zonder kennisgeving, is niet toegestaan.’

Deze keuring en codering van boeken ging uit van de landelijke opererende I.D.I.L., de Informatie Dienst Inzake Lectuur. Deze Dienst was actief tussen 1937 en 1968 en beoordeelde boeken vanuit een katholiek perspectief ten behoeve van de parochiebibliotheken.

De catalogus telt tachtig pagina’s en geeft een overzicht van de boeken in de bibliotheek anno 1946. De titels zijn alfabetisch op onderwerp en schrijver geordend. De onderwerpen zijn ‘Romans en verhalen’, ‘Grote jongens en meisjesboeken’, ‘Godsdienst, apologie en heiligenlevens’, ‘Diversen’ en ‘Jeugdboeken’.

Streng voorbehouden lectuur (II-III) is onder andere De goede aarde van Pearl S. Buck en het populaire verhaal Sil de strandjutter van Cor Bruin valt onder de voorbehouden lectuur (III). De boeken uit de bekende trilogie Het geslacht Bjørndal van Noorse romanschrijver Trygve Gulbranssen En eeuwig zingen de bossen, Winden waaien om de rotsen en De weg tot elkander hebben de code III, III-IV en III. Uitsluitend gevormde lezers kregen ze in handen. In de rubriek ‘Diversen’ vinden we onder meer het boekje van de Vlaamse priester H.W. Agterof Verloofd, Getrouwd, ’n Kind (1947), waarin zedelijke voorlichting en vorming op katholieke grondslag beschreven stonden. Het had code IV, dus ook ‘gevormde lezers van 18 à 20 jaar’ konden er hun voordeel mee doen. Wie geïnteresseerd is in wat de Alphense katholieken eind jaren veertig van de vorige eeuw mochten lezen, kan in deze catalogus zijn of haar hart ophalen.