April 1976

Door Berry Dongelmans

HET GEBOUW DAT ER NOOIT KWAM: DE KOM

Na de sluiting in 1968 van het Nutsgebouw als cultureel centrum van Alphen – de eigenaar van de Nutsspaarbank nam het hele gebouw als spaarbank in gebruik – groeide al snel de roep om een nieuw gebouw voor toneeluitvoeringen en filmvertoningen. Er waren plannen te over, maar de realisatie ervan duurde en duurde. Steeds weer kwam er een kink in de kabel. Eind december 1972 namen B en W het principebesluit grond aan het Thorbeckeplein te reserveren voor de bouw van de beoogde nieuwe cultuurtempel. In maart 1973 was de naam er ook: De Kom. Men streefde ernaar het gebouw in 1974 te openen. Maar dat zou anders lopen…

Gepland stonden een grote en kleine zaal, een café-foyer en een zaal voor verenigingen en vergaderingen. Een maquette was ook klaar; nu alleen het geld nog.

Een grote donateursactie moest het startkapitaal bijeenbrengen. Het toenmalige ministerie van Cultuur, Recreatie en Maatschappelijk werk zou ook bijdragen, maar een verlaging van de toegezegde rijksbijdrage van twee naar een miljoen gulden – ook toen kende de rijksoverheid het woord ‘bezuinigen’ al – vormde een flinke tegenvaller. Een werkgroep van de ‘Kulturele Raad’ kwam regelmatig met nieuwe ideeën. Het actuele plan anno 1975 was een multifunctioneel centrum met onder één dak een artotheek (kunstuitleen) en een theater. Ook de krap behuisde muziekschool, Hooftstraat 162, zou er een plaats in moeten krijgen. In april 1976 lijken de plannen eindelijk verwezenlijkt te worden. Architect P.H. Tauber had een schetsplan gemaakt. Daarin waren de contouren van een theater (met een grote en kleine zaal) ingetekend alsook de diverse ruimtes voor het beoogde muziekonderwijs.  

Het bleef ook nu bij plannen en na nog weer jaren wikken en wegen werd uiteindelijk het hele idee van een nieuwe cultuurtempel op het Thorbeckeplein in de ijskast gezet. Het daadwerkelijk bouwen bleek alles bij elkaar een te grote investering, waarbij de gemeente niet wilde opdraaien voor het jaarlijks te verwachten exploitatietekort. De muziekschool moest voorlopig nog in het oude gebouw in de Hooftstraat blijven; een nieuwe theaterzaal kwam er pas in 2005, toen Castellum aan het Rijnplein zijn deuren opende.

Wat er wel kwam, was in 1978 een cafetaria met op de gevel ‘De Kom-Inn’. De uitbaters hadden met deze naam, vooruitlopend op de te verwachten komst van het nieuwe theater, alvast een voorschot genomen op ‘De Kom’, die er uiteindelijk echter nooit is gekomen.

Bronnen: Leidse Courant 21 maart 1973 en 6 april 1976, Rijn en Gouwe 16 april 1976