7 FEBRUARI 2026

Op 7 februari vond in De Vergulde Wagen de officiële opening plaats van de nieuwe tentoonstelling met als titel ‘In en om de Bonifaciuskerk’.  Deze tentoonstelling is samengesteld door Piet van Egmond, Ria Langeveld en Jacques van der Velde in nauwe samenwerking met Piet Hoeksel, de beheerder van het archief van de parochie van de Heilige Thomas, waartoe de St. Bonifaciuskerk behoort. De tentoonstelling belicht de rijke geschiedenis van de kerk over de periode van 1273 tot heden en van het aanpalende gebied, in de volksmond ook wel ‘het katholieke eiland’ genoemd: Paradijslaan – Pr. Hendrikstraat – Hedastraat – Pr. Bernhardlaan – achterkant Stadhuisplein.

Na een welkom door Ria Langeveld, bestuurslid van de Historische Vereniging, hield de heer Hoeksel, onder het motto ‘grote stappen, gauw thuis’ een korte, maar informatieve inleiding over de diverse Bonifaciuskerken die aan de huidige kerk aan de Paradijslaan zijn voorafgegaan. De eerste (I) dateerde van 1273, de volgende (II) uit de vijftiende eeuw en een derde (III) uit de achttiende eeuw. Die derde versie van de kerk betrof een ‘paapse schuurkerk’ op Gouwsluis die vlak voor Pasen 1717 ingewijd werd. Bonifaciuskerk IV dateert van 1824 en behoort tot de vele zogenoemde waterstaatskerken die tussen 1824 en 1875 met steun van de landelijke overheid in Nederland zijn gebouwd. Ze ontlenen hun naam aan het toenmalige ministerie van Rijkswaterstaat dat het ontwerp en de bouw van deze kerken moest goedkeuren. In Alphen kreeg deze kerk een plek waar naderhand het St. Josephpension is gebouwd, thans Hof van Alfen, aan de Prins Hendrikstraat. De kerk werd vele malen verbouwd en werd uiteindelijk een onherkenbaar deel van het toenmalige Josephpension

De huidige Bonifaciuskerk (V) stamt uit 1886 en is thans een rijksmonument. Hoeksel vertelde dat de inwijding wel enige commotie gaf. In De Rijnbode van 12 september had hij gelezen dat enige niet-katholieken de feestelijke stemming van de inwijding hadden verstoord door het plegen van baldadigheden, zoals het inwerpen van ruiten en het neerhalen van vlaggen. De burgemeester, als hoofd der politie, had het daarna zelfs nodig geacht om de bisschop de volgende avond bij zijn vertrek naar Haarlem, een escorte van vier rijksveldwachters te geven.

Met enige trots noemde Hoeksel nog het bijzondere orgel in de huidige Bonifaciuskerk, gebouwd door Johannes Hilboesen, dat in 1900 het oude orgel verving. Dit Hilboesenorgel wordt momenteel helemaal gerestaureerd. Over het hoe en waarom van de restauratie had hij voor de aanwezigen een kleine brochure meegenomen.

Betekenis

Ook beantwoordde Hoeksel een vraag die hem tijdens het werken aan de tentoonstelling was gesteld, namelijk: wat heeft de parochie betekend voor de Alphense gemeenschap, waar zowel toen als nu katholieken en niet-katholieken van profiteerden? Zonder na te denken was zijn antwoord: veel. En hij wees onder meer op de oprichting van de Alphense Boys (in 1930),  Scouting Uithoek, de woningbouwvereniging St. Jozef, diverse onderwijsinstellingen, de in 1918 opgerichte gymnastiekvereniging Wilskracht en diverse zang- en toneelverenigingen.

Twee plekken wilde hij niet ongenoemd laten, te weten de kraamkliniek in het St. Josephpension, waar tot 1951 heel wat Alphenaartjes geboren zijn (katholiek of niet) en, in sommige omstandigheden niet onbelangrijk volgens Hoeksel, het urinoir bij de kerk. De bisschop van Haarlem had in 1876 toestemming gegeven dit bij de kerk te plaatsen.

Tot slot bedankte Hoeksel de medewerkers van de HVA die samen met hem de tentoonstelling hadden samengesteld en opgebouwd, waarna hij deze officieel voor geopend verklaarde. Vervolgens hieven de aanwezigen het glas en maakten van de gelegenheid gebruik om zich – onder het toeziend oog van (een beeld van) St. Jozef – te buigen over een groot aantal documenten, foto’s, oorkondes en andere stukken uit ‘het Rijke Roomse leven’.

Iedereen is van harte welkom de tentoonstelling te bezoeken gedurende de openingstijden van De Vergulde Wagen, elke woensdag van 14.00-16.00 uur en elke zaterdag van 11.00-16.00 uur. Toegang vrij!